Bo‘lim arxivi: Ижтимоий мақолалар

Гематология

Қон хасталиклари: замонавий муолажалар, ижобий самаралар

Танадаги барча ҳужайра ва тўқималарни бир-бири билан узвий боғлаб турувчи қон аслида организмнинг меъёрий фаолияти учун зарур ҳисобланадиган ички муҳит (гомеостаз) ни сақлаб туришда ҳам муҳим роль ўйнайди. Қон – тўқималарга зарур озиқ моддаларни етказиб беради, организмни микроб ҳамда вируслардан ҳимоялайди, тана ҳароратининг бир маромда бўлишини таъминлайди. Бундан кўринадики, қон хасталиклари, масалан, оғир даражадаги камқонлик, қон саратони (лейкоз), қон ивиш тизими ишининг бузилиши (гемофилия) каби касалликларни тез ва асоратсиз даволаш кишилар саломатлигини сақлаб қолиш имконини беради.

Интенсив даволаш ва мақсадлар муштараклиги

Институтимизда замонавий молекуляр – биологик текшириш усуллари амалиётга интенсив суратда жорий қилинмоқда. Протоонкогенлар, ген-супрессорлар, апоптоз ўзгаришлари, шунингдек ҳужайраларнинг цитогенетик текширишлари бўйича ҳам анчагина илмий-амалий изланишлар қилинди. Гематология соҳасида эришилган ютуқлар туфайли лейкоз ва қон яратиш тизимидаги кўплаб касалликларни ўрганишда янги йўналишлар белгилаб олинди. Муолажалар сифати ва самарадорлиги ортди.

Интенсив поликимётерапия даво усули амалиётга жорий этилди, янги патогенетик даво препаратлари пайдо бўлди. Натижада турлича ва ҳар хил даражадаги лейкоз (қон саратони) хасталигини даволаш бўйича йил сайин яхши кўрсаткичларга эришилмоқда. Ҳозирги кунда бу борада ремиссиялар (хасталикнинг тинч даври) давомийлиги ҳамда беморларнинг буткул соғайишлари билан боғлиқ кўрсаткичлар ҳам тобора юқорилаб бормоқда.

Davomini o‘qish

Телетиббиёт

Телетиббиёт масофаларни яқинлаштиради

Республика патологик анатомия маркази директори, профессор Ражаббой ИСРОИЛОВ билан суҳбат.


– Тиббиётимиз тараққиёти жадаллашгани сайин ушбу Марказ фаолиятида ҳам ката силжишлар рўй бераётгани ҳақиқат. Кейинги йиллардаги илмий-амалий изланишлар натижаси хусусида билишни истардик.

– Патологоанатомлар аслида клиник шифокорларнинг амалий иш фаолиятини назорат қилиб, экспертиза текшируви ўтказадиган мутахассислар ҳисобланади. Аниқроғи, беморга қўйилган ташхиснинг тўғри ёки нотўғрилиги, даволаш муолажаларидаги ноаниқлик ва номувофиқликлар, шунингдек ўлим сабабларини аниқлаш мутахассисларимиз томонидан экспертиза қилинади. Маълумки, беморга эрта ва аниқ ташхис қўйиш хасталикни тезда бартараф этишга ёки бошланғич даврида даволаб юборишга имкон беради. Беморнинг касаллик ташхиси кечикса, албатта унинг давоси ҳам нотўғри бўлади, бу ҳолат баъзан тузатиб бўлмайдиган оқибатларга олиб келиши мумкин.

Буюк патологоанатом Ипполит Давидовскийнинг “Аниқ ташхис – ярим даво” деган ибораси бежиз айтилмаган. Аслида тиббиёт амалиётида аломатлари бир-бирига ўхшаш хасталиклар кўп учраб туради, агар шифокорнинг малакаси кам бўлса ташхис қўйиш қийин кечади. Масалан, қорни оғриб келган бемор аксарият ҳолларда жарроҳлик бўлимига ётқизилади. Қайта текширувда эса бемор ўпкасининг пастки бўлимларида пневмония (зотилжам) аниқланади. Бу касаллик қорин соҳасига оғриқ бериш билан кечадиган хасталик эканини фақат юқори малакали мутахассис аниқлай олади.

Davomini o‘qish

Болалар соғлом бўлса, оилалар бахтлидир

Болалар соғлом бўлса, яйраб-қувнаб улғайишади ва бахтли оилалар ҳам кўпаяверади. Қолаверса, “Соғлом она – соғлом фарзанд – соғлом жамият” тамойилига кўра юртимиз тиббиёт муассасаларида оналар ва болалар саломатлигини сақлашга оид муҳим вазифалар бажарилмоқда.

Ҳукуматимиз томонидан аҳоли саломатлигини яхшилаш бўйича кўплаб қарор ва қонунлар чиқарилаётгани зиммамизга юкланган масъулият салмоғини бир неча ҳиссага оширди. Айниқса, оналар ва болалар ўртасида касалликларнинг камайишига эришиш, уларни соғломлаштириш чора-тадбирларининг тезкорлигини таъминлаш ҳамда даволашда энг илғор тажрибаларга асосланиб иш юритиш учун мутахассис шифокорлар илмий-амалий изланишлар ўтказиб, билим-малакаларини оширмоқдалар.

Айтиш жоиз, ихтисослаштирилган тиббиёт марказларида болаларга юқори технологияли диагностик ва жарроҳлик амалиёти қўлланган ҳолда малакали тиббий ёрдам кўрсатилмоқда. Кам инвазив жарроҳлик амалиётини ўтказишга мўлжалланган лапароскопик стойкалар, СИПАП (СРАР) – чақалоқлар нафас олишига ёрдам берадиган аппаратлар перинатал марказлар ишининг янада такомиллашувида муҳим аҳамият касб этмоқда. Шунингдек, ҳукуматнинг “Соғлиқни сақлаш. “Репродуктив саломатлик / Оналик ва болаликни муҳофаза қилишнинг таркибий қисми” дастурини амалга ошириш мақсадида ихтисослаштирилган тиббиёт марказлари ва уларнинг филиалларини замонавий асбоб-ускуналар билан жиҳозлаш мақсадида KWB (Ўзбекистон ва Германия ўртасида молиявий ҳамкорлик) томонидан 1-босқичда 4,8 млн евро ажратилди, 2-босқичда янги асбоб-ускуналар вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказларига етказилди.

Davomini o‘qish

Дори ишлаб чиқариш

Дори тайёрлашни маҳаллийлаштириш: изланишлар самара беради

Аҳолига зарари камроқ, яъни табиий дори-дармонлар етказиб берилиши хусусида ҳукуматимиз қарорларида қайта-қайта таъкидланмоқда. Мутасадди идора ва ташкилотларда шунга оид ҳаракатлар қизғин олиб бориляпти, янгиликларга катта йўл очилмоқда. Дори тайёрлашни маҳаллийлаштириш масаласи долзарб бўлиб турган бугунги кунда Тошкент фармацевтика институтида ҳам ҳукуматимиз қарорларида белгиланган вазифаларнинг бажарилиши бўйича амалий ишларга киришилган. Хўш, дастлабки илмий изланишлар қандай натижалар бермоқда? Тошкент фармацевтика институтининг бир гуруҳ олимлари мухбиримиз билан бўлган суҳбатда худди шу хусусдаги ўз фикр-мулоҳазаларини билдирдилар.

Шифобахш гиёҳлар ўлкамизда мўл

Рустам ТЎЛАГАНОВ, илмий ишлар бўйича проректор, биология фанлари доктори.

– Институтимизда маҳаллий табиий ўсимликлар ва минерал хом ашёлардан дори тайёрлаш, бу борада юқори технологияларга асосланиб, янгича стандартлаш усулларини ишлаб чиқиш, шунингдек, фармация ишини ташкил этиш ва дори-дармон маркетингини ўрганиш, муаммоларни аниқлаш ва уларни ҳал этишга оид илмий тадқиқотлар ўтказилади.

Davomini o‘qish

Ногиронларни реабилитация қилиш

Ҳаётни севиб яшамоқ лозим (Ногиронларни реабилитация қилиш ва протезлаш миллий маркази)

Ҳар бир инсон борки, юзу кўзидан соғломлик уфуриб, ўзини бахтли ҳис этиб яшашга ҳақли. Гарчи у жисмонан заиф ёки оғир хасталикни бошдан ўтказган бўлсада ҳаётни севиши, ён-атрофига шукроналик туйғулари билан боқиши лозим. Негаки, бугунги кунда юртимиздаги ҳар бир кишининг саломатлиги ҳукуматимиз томонидан кафолатланган. Хусусан, ногиронларни соғломлаштириш борасида ҳам қарор ва фармонлар эълон қилинмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ногиронларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги фармойиши бунга яққол мисол бўла олади. Ушбу муҳим ҳужжатда Ўзбекистонда ногиронликни аниқлаш, ногиронлар учун зарур шарт-шароитларни яратиш, ижтимоий инфратузилмалардан эркин ва қулай фойдаланиш, таълим олиш ва касбга йўналтириш, ишга жойлаштириш, замонавий протез-ортопедия буюмлари ва реабилитация учун техник воситалар билан таъминлаш кабиларда камчиликлар қайд этилиб, зарур вазифалар белгилаб берилди. Демак, мамлакатимизда аҳолининг тиббий-ижтимоий ҳимояга муҳтож қатламларини ҳар томонлама қўллаб-қувватлаш, жумладан, ногиронларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини муҳофазалашнинг қонунчилик базасини мустаҳкамлаш ва амалиётда қўлланилишини фаоллаштириш бу тизимни янада такомиллаштиришга олиб келади.

Турли оғир хасталиклар (масалан, миокард инфаркти, инсульт сингарилар), шунингдек туғма ёки орттирилган касалликлар туфайли ногиронликка учраганларга муассасамиз томонидан замонавий тиббий, психологик, ижтимоий, касбий реабилитация хизматлари ва ҳуқуқшунос томонидан ҳуқуқий масалалар бўйича маслаҳат ёрдами кўрсатилади. Тиббий-меҳнат эксперт комиссиялари тавсиясига кўра, ордер асосида республиканинг барча худудларидан келган катта ёшдаги ногиронлар ҳамда таянч-ҳаракат тизими аъзолари функцияси бузилган 16 ёшгача бўлган ногирон болалар (болалар даволаш-профилактика муасасаси орқали) Марказга қабул қилинади.

Ногиронларни реабилитация қилиш ва протезлаш миллий марказида ногиронларга реабилитация қилишнинг якка тартибдаги дастури асосида комплекс реабилитация муолажалари ўтказилади ҳамда лозим бўлганда реконструктив жарроҳлик амалиётлари ҳам бажарилади. Шунингдек, психологик, стоматологик, офтальмологик хизматлар кўрсатиш билан бир қаторда, беморларни оилавий-маиший шароитга мослаштириш ва ижтимоий муҳитга ориентациялашга алоҳида эътибор қаратилади. Айниқса, Марказнинг протезлаш, жароҳатлар оқибати, асаб, умуртқа поғонаси жароҳати ва патологияси асоратларидан ногиронларни реабилитация қилиш бўлимларида ногиронлар протез-ортопедик маҳсулотлар ва реабилитация техник воситаларидан тўғри фойдаланишга ўргатилади.

Davomini o‘qish

Педиатрия хизмати

Педиатрия хизмати: янги лойиҳалар, илғор тажрибалар

Гўдак дунёга келган илк дақиқалардаёқ педиатр унинг айни вақтдаги ҳолатини жиддий кузатувдан ўтказади. Бола соғлом туғилдими? Наслий ёки орттирилган дардга чалинмаганмикин? Организмида қандай ўзгаришлар кечаяпти? Буларнинг барисини аниқлаш гўдакнинг кейинги ҳаёти учун ўта муҳим саналади.

Тиббиётимизнинг тобора равнақ топишида педиатрия хизматини ривожлантириш муҳим аҳамиятга эга. Давлатимиз раҳбарининг “Ўзбекистон Республикаси аҳолисига 2017-2021 йилларда ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатишни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 3071-сонли қарорида (2017 йил, 20 июнь) ихтисослаштирилган тиббий ёрдамнинг замонавий талабларга жавоб берадиган самарали тизимни шакллантиришга оид кўплаб вазифалар белгилаб берилган. Шунга кўра, Марказимизнинг фаолият кўлами янада кенгайтирилди. 100 дан ортиқ замонавий тиббий асбоб-ускуналар ёрдамида болаларга юқори технологиялар асосида тиббий хизмат кўрсатилмоқда.

Олимларимиз фундаментал, илмий-амалий ва инновацион лойиҳаларни амалга оширмоқдалар. Болаларда перинатал ва неонатал даврда ўпка, ошқозон-ичак, жигар, юрак-қон томир, хирургик ва ЛОР аъзолари касалликларини самарали ташхислаш ва даволашда илмий-амалий изланишлар ижобий самаралар бераётир. Оғир аҳволдаги чақалоқларни парваришлаш ва даволашда илғор тажрибаларга таяниб иш кўрилмоқда. Бу эса неонатологлар ишини енгиллаштирмоқда, кам вазнли чақалоқлар парвариши ва реабилитациясига сарфланадиган вақт ҳажмини анча камайтиришга эришилди.

Davomini o‘qish

Травматолог-ортопед Икромжон Ўралбоев: чет эллик устозларимдан миннатдорман!

Ўшанда қизиқ воқеа рўй берганди… Ургутлик олти ёшли Жасмина исмли қизча кўкрак қафаси деформацияси, яъни тўш суягининг ташқарига ўсиб чиқишидан азият чекиб келарди. Қизнинг ота-онаси турли жойлардаги тиббиёт муассасаларига мурожаат этишди. Кўпчилик шифокорлар “қизингизда рахит касаллигининг асорати бор, улғайганида ўз-ўзидан тузалиб кетади, бордию тузалмаса, кейин операция қилиш мумкин”, дейишди.

Қизнинг отаси инглиз тили ўқитувчиси эди, у фарзандининг дардига даво излаб интернет орқали чет эллар билан боғланади ва хорижлик олимлар билан мулоқот қилади. Шунда жанубий кореялик профессор Х.Ж.Пак ва франциялик Мануэл Лопеслар қизчанинг касаллигини даволаш усули самарқандлик ортопед Икромжон Ўралбоев томонидан йўлга қўйилганини айтишади…

“Буни қаранг-а, шундай ноёб қобилиятли жарроҳ ўзимизда экан-ку!” дея севиниб кетган ота Икромжон Ўралбоев ҳузурига ошиқади. Жасминага “кўкрак қафасининг қилсимон деформацияси, учинчи даражали мандибуляр тури” ташҳиси қўйилади. Динамик компрессор системаси усулида амбулатор шароитда муолажа олинди, бемор мунтазам ортопед кузатувида бўлди ва уч ой давомида кўкрак қафасидаги нуқсон бартараф этилди, қизалоқ соғайиб кетди.

Davomini o‘qish

Шифокорлар

Профессор Жуманазар Бекназар: бир беморни ногиронликдан асраб қолса ҳам шифокор жамият ҳаётида муҳим бурилиш ясаган бўлади

Айтайлик, сиз сартарошхонага кирдингиз. Сартарош бошингизни ўнг томонга ёки чап томонга бурса, энгаштирса, унинг буйруқ ва ишораларига бўйсунасиз. Нега, деган саволни бермай, ўзингизни сартарош ихтиёрига топширасиз. Илгарилари фарзандини устозга шогирдликка бераётган ота “Суяги бизники, эти сизники, фақат билимдон бўлсин” деган. Боласи тақдирини устозга ишонган.

Демак, ишончда гап кўп. Ҳозирги пайтда шифокорга нисбатан худди шундай ишонч мавжудмикан?! Бирон танишингиз ёки қариндошингиз дард туфайли жони азобда қолса, нега номи чиққан шифокорларни қидириб қоласиз? Нима учун? Ўйлаб кўрайлик.

Лоқайдликдан уйғонмоқ керак

Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг шифокорларнинг илғор вакиллари билан учрашуви чоғида айтган сўзлари ҳаммамизнинг ёдимизда. Давлатимиз раҳбари ўшанда соғлиқни сақлаш тизимининг энг оғриқ нуқталарини айнан кўрсатиб бердилар. Биз ҳали пайқамаган норасо жиҳатларини алоҳида таъкидлаб, “… Бизга шу ҳам бўлаверади деган тушунча энди ўз умрини ўтаб бўлди” дедилар. Эришилган ютуқларга маҳлиё бўлиб ўтириш тараққиёт йўлидаги энг катта ғов эканлигини айтдилар. Соғлиқни сақлаш тизимига қарата, “Лоқайдликдан уйғон!” деган ҳайқириқдек эди, бу сўзлар!

Davomini o‘qish

Юқори малакали кадрлар

Юқори малакали кадрлар — улкан куч

Ҳаёт тезкорликни талаб этмоқда. Бирваракайига кўплаб вазифаларни амалга ошириш жараёнида иш сифатига алоҳида эътибор қаратиш эса янада муҳим саналади. Айнан тиббиёт соҳасининг равнақ топишини тезлаштиришда ихтисослаштирилган марказлар фаолиятини яхшилаш зарурлиги давлатимиз раҳбари томонидан қайта-қайта таъкидланаётгани бежиз эмас. Негаки, кейинги йилларда юқори технологик усулларнинг вилоят миқёсида ва туманлар кесимида татбиқ этилишида қатор камчиликлар борлиги аён бўлиб қолганди. Шунинг учун ҳам диагностика ва даволашнинг республика муассасаларида синовдан ўтган илғор технологик усуллари вилоят ва туман даражасидаги тиббиёт муассасалари фаолиятига суст жорий этилганлиги аҳоли орасида ҳақли эътирозларга сабаб бўлаётган эди.

Президентимиз Шавкат Мирзиёевнинг “Ўзбекистон Республикаси аҳолисига 2017-2021 йилларда ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатишни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорида ихтисослаштирилган тиббий хизмат кўрсатишни юртимизда янада ривожлантиришнинг энг муҳим йўналишларини белгилаш, вилоят ва туманлар кесимида ихтисослаштирилган тиббий хизмат кўрсатишни ташкил этиш, бу борада ихтисослаштирилган марказлар ташкилий-услубий раҳбарлик масъулиятини ошириш, замонавий даволаш ва диагностика усулларини вилоят ва туман тиббиёт муассасаларида кенг жорий этиш чора-тадбирлари назарда тутилган.

Қарорда, шунингдек, ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатиш тизимида республика бўйича ва ҳар бир минтақада касалликлар тенденцияларини ўз вақтида аниқлашни таъминлайдиган замонавий таҳлилий ва илмий-тадқиқот ишларини кенг қўллаш назарда тутилган. Кадрлар тайёрлаш масалаларига ушбу Қарорда айниқса жиддий эътибор қаратилган.

Davomini o‘qish

Спорт

Ёшлар орасида иқтидорли спортчилар кўп

Эл-юрт жисмонан ва маънан етук ўғил-қизларига умид кўзи билан қарайди, уларга мустақил Ватан тақдирини ишонади. Демак, бугунги куннинг энг долзарб вазифаси ҳамбиялашдек эзгу ниятни рўёбга чиқаришдан иборат. Мамнуният билан таъкидлаш жоизки, бу кун ёшларнинг ақл ва салоҳиятини замонавий билимлар ҳисобига юксалтириш, уларнинг жисмоний тарбия ва спорт билан фаол шуғулланишига доимий эътибор қаратиш давлат сиёсати даражасига кўтарилди.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Жисмоний тарбия ва оммавий спортни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги қарорида ёшларимизни турли зарарли одатлардан асраш, уларнинг қобилият ва истеъдодини рўёбга чиқариш, иқтидорли спортчиларни саралаб олиш ҳамда мақсадли тайёрлаш тизимини такомиллаштириш борасидаги вазифаларни ҳал этиш зарурлиги айтилган.

Davomini o‘qish