Bo‘lim arxivi: Эҳтиёт бўлинг

Ис газидан заҳарланиш

Ис газидан заҳарланганда

Аслини олганда ис гази ҳидсиз бўлади. Шунинг учун ундан заҳарланиш вақтида одам аввал ҳеч нарсани сезмаслиги мумкин. Лекин билиш лозимки, ҳаво таркибида ис гази 0,08 фоизни ташкил этса ва бу ҳавони ичга ютган одам ўша заҳоти бош оғриғи ва бўғилишдан қийналади. Ис гази миқдори 0,32 фоиз бўлганда фалажланиш ва ҳушдан кетиш аломатлари кузатилади. Ҳавода бундай газ миқдори 1,2 фоизга етганда эса одам бу ҳаводан атиги 2-3 маротаба нафас олгандаёқ ҳаёти фожеали тугаши мумкин. Айнан мана шу сабаблар туфайли ҳам ис газидан заҳарланиш ўта хавфли ҳисобланади.

Ис газидан заҳарланганда қуйидаги аломатлар кузатилади:

  • мушаклар ҳолсизлиги;
  • бош оғриғи;
  • бўғилиш;
  • қулоклардаги шовқин;
  • қайт қилиш;
  • алахсираш;
  • ҳушни йўқотиш;
  • хуруж (талваса) қурук йўтал;
  • нафас олишнинг бузилиши.

Таъкидлаш керакки, ис газидан заҳарланган кишига албатта дастлабки ёрдамни кўрсатиш лозим. Аввало заҳарланган одамни тоза ҳавога олиб чиқинг. Бордию у ҳушини йўқотмаган бўлса, тинчлик ва ҳотиржамлигини таъминлаб, бирор нарса билан тинимсиз елпиб туринг. Мабода ҳушсиз бўлса, юрак соҳасини тез-тез массаж қилинг ва “Тез ёрдам” етиб келгунича сунъий нафас беринг.

Davomini o‘qish

ОИТС

Ҳаётингизни хатарга қўйманг

ОИВ (одам иммунтанқислиги вируси) юққанидан сўнг иммун тизим зарарланади ва организм микроорганизмларга чидамсиз бўлиб қолади. ОИВ ривожланишининг айнан шу босқичи ОИТС дейилиб, бу давр тезда озиб кетиш, узоқ вақт иситмалаш, ич кетиш ва организмнинг ҳимоя кучининг тўлиқ сусайиши шароитида кўплаб юқумли касалликлар ва хавфли ўсмалар ривожланиши билан кечади. Организмга тушганидан сўнг вирус тананинг барча соҳасидаги суюқликларда (қонда, уруғ суюқлигида, жинсий аъзо ажралмасида ва бошқаларда) пайдо бўлади.

Вирус бир неча йўл билан юқади. Битта игна билан бир нечта гиёҳвандлар томир ичига гиёҳванд моддаларни қабул қилганида, қон билан ифлосланган кесувчи асбоблар ёки игналарни ишлатганда, ОИВ инфекцияси билан зарарланган қонни беморга қуйиш натижасида ва бошқа тиббий (жарроҳлик, гинекологик, стоматологик) муолажалар орқали касаллик юқади. ОИВ билан касалланган беморнинг соқол олиш ускунаси, тиш чўткаси бошқа шахслар томонидан ишлатилиши ҳам касаллик юқишига сабаб бўлиши мумкин.

Шунингдек кўпинча пала-партиш жинсий ҳаёт кечирувчилар жинсий йўл орқали шу касалликни юқтириб оладилар. Бундай вақтда шифокорлар ҳимоя воситасидан фойдаланишни қатъий маслаҳат берадилар. Инфекция юқтирган онадан болага (ҳомиладорлик даврида, туғуруқ вақтида ёки кўкрак сути билан эмизиш вақтида) касаллик ўтади.

Davomini o‘qish

Сепсис

Оддий жароҳатдан сўнг сепсис ривожланиши мумкин

Сепсис йиринг ҳосил қилувчи микробларнинг қонга тушиб уни зарарлаши натижасида организм ҳолати ёмонлашуви билан кечади. Унинг ривожланишида оғир касалликлар, жарроҳлик операциялари, кўп қон йўқотиш, бирданига озиб кетиш, витамин етишмовчилиги натижасида организмнинг ҳимоя кучлари сусайиши сингари ҳолатлар асосий роль ўйнайди.

Сепсис пайдо бўлишининг ташқи ва ички омиллари мавжуд. Масалан, у баъзида ҳашаротлар (чивин, пашша, кана, бурга, ўргимчак) чаққандан сўнг ҳам юзага келади. Кўпинча сепсис теридаги очиқ жароҳатларга инфекция тушганда, яраларнинг битиши кечикканда, турли гангренозлар (асосан оёқ гангренаси)да, қорин бўшлиғи аъзоларидаги жарроҳликлардан сўнг ва ўткир хирургик касалликлар асорати сифатида пайдо бўлади.

Оёқдаги яра-чақалар ва баданнинг турли жойларидаги шикастланишдан кейинги жароҳатлар тузалиши кечикса ёки уларга ўз вақтида даво қилинмаса, сепсис ривожланишига шароит яратилади. Сепсис ривожланса беморнинг тана ҳарорати кўтарилади, боши оғрийди, кўп терлайди, артериал босими пасаяди, ҳолсизланади, иштаҳаси йўқолади, кўпинча уйқусизликдан азият чекади. Бундан ташқари, жигар ва талоқнинг катталашиши, шишиши, юрак ва буйраклар фаолиятининг ёмонлашиши кузатилади. Беморнинг оёқ-қўлларида майда қора доғлар пайдо бўлиб, бўғим ва мушакларида яллиғланишлар рўй беради. Ёш болаларда эса сепсис кўпинча зотилжам (пневмония) шаклида кечади.

Davomini o‘qish

Қрим-Конго геморрагик иситмаси

Геморрагик иситма: асоратлари билан хавфли

Қрим-Конго геморрагик иситмасини вирус қўзғатади. Йирик ва майда шохли ҳайвонларда учрайдиган иксод каналари ушбу касаллик вирусининг сақловчиси ва ташувчилари ҳисобланади. Кемирувчилар, йирик ва майда шохли моллар вирус манбаларидир.

Касаллик асосан чўл ҳудудларида фаолият юритувчи касб эгалари (чўпон, уларнинг оила аъзолари, мол боқувчилар, овчилар, қўйлар жуни қирқимига вақтинчалик ишга жалб этилганлар)да учрайди. Касаллик асосан йилнинг баҳор ва ёз фаслларида қайд этилади. Касалликдаги бундай мавсумийлик каналарнинг фаоллиги билан бевосита боғлиқ. Геморрагик иситма 20-60 ёшдаги эркакларда кўпроқ (80 фоиз) учрайди. Касалликнинг яна бир хавфли томони шуки, беморнинг қони орқали ҳам (гемоконтакт йўл билан) соғлом одамга юқади.

Республикамизнинг жуда ката майдони геморрагик иситма бўйича табиий ўчоқли ҳудудлар ҳисобланиб, бугунги кунда ушбу ҳудудларда касаллик тарқоқ ҳолатларда (спорадик) учраб туради. Ушбу касаллик вирус билан зарарланган каналарнинг тарқалишига боғлиқ бўлиб, табиий ўчоқли бўлмаган ҳудудларда ҳам учраши мумкин. Бундан ташқари, ушбу касалликнинг республикамиз ҳудудига четдан кириб келиши ва тарқалиш хавфи ҳам мавжуд.

Davomini o‘qish

quturish

Қутуриш — оқибати аянчли касаллик

Қутириш – табиий ўчоқли, вирус чақирадиган, ўткир юқумли зооанропоноз касаллик бўлиб, одатда ҳайвонлар тишлаши натижасида юқади. Касаллик марказий асаб тизимининг зарарланиши билан кечиб, асосан ўлим билан якун топади. Тишланган ҳайвон организмига қўзғатувчи тушгандан сўнг (сўлак орқали жароҳатга) нерв толалари бўйлаб марказий асаб тизимига таъсир ўтказиб, энцефалит белгиларини келтириб чиқаради. Қутириш билан касалланган ҳайвонлар агрессив бўлиб қоладилар, ҳеч сабабсиз одамларга, ҳайвонларга ташланади, бу айниқса итларда яққол кузатилади. Кўпинча уй ҳайвонлари (энг аввало ит) одамларга қутиришни юқтиришда етакчи манба ҳисобланади. Қишлоқ жойларда уй жониворларининг ёввойи ҳайвонлардан касаллик юқтириш кузатилган.

Davomini o‘qish

qrim-kongo-gemorragik-isitmasi

Қрим-Конго геморрагик иситмаси

Вируслар қўзғатадиган ва табиий шароитда каналар орқали юқадиган ўта хавфли юқумли касаллик ҳисобланган геморрагик иситма билан фақат одамлар хасталанади. Бугунги кунда дунёда 500 ортиқ арбовирус турлари аниқланган. Республикамизда арбовирусларнинг одамларда касаллик қўзғатадиган 20 га яқин турлари мавжуд.

Davomini o‘qish

og'ir-yuk-ko'targanda-ehtiyot-bo'ling

Оғир юк кўтарганда эҳтиёт бўлинг

Кўпинча (масалан уйни таъмирлагандан сўнг, янги хонадонга кўчиб ўтгач ёки мебеллар харид қилганда) юкни кўтариб белгиланган жойга элтиш зарур бўлади. Шундай вақтда эҳтиётсизлик қилинса, киши бирор жароҳат олиши ҳам мумкин. Аслида ўта оғир юкларни кўтариш инсон саломатлиги учун зарарли бўлиб, қуйидаги хавфли ҳолатларга сабаб бўлиши мумкин:

Davomini o‘qish

qizil-muxomor

Қўзиқориндан заҳарланиш ҳаёт учун хавфли

Кунлар исиб, кўп ёмғир ёғиши оқибатида далаларда, яйловларда, тоғ бағирлари ва ариқ бўйларида, кенг йўллар ёқаларида замбуруғларнинг ўсиб ривожланиши кузатилади. Замбуруғларнинг табиатда 100 мингдан ортиқ тури маълум бўлиб, улар ҳайвонот ва ўсимликлар дунёсининг оралиғида бўлган алоҳида гуруҳ ҳисобланади.

Davomini o‘qish

bolgarka

Болгарка — ишчининг хавфли дўсти

Ҳозир ишчилар ва қурувчилар «болгарка» деб атайдиган электр асбобни кўпинча металл ва бошқаларни (ҳатто, бетон, ғишт, тош кабиларни) текис бурчак остида кесиш ва силлиқлаш учун ишлатишади. Бу асбоб ишлов бериш мураккаб бўлган пўлат ҳамда темирларни текис кесишда, айниқса иш вақтини тежашда ўта самарали ҳисобланади.

Davomini o‘qish

oits

ОИВ инфекцияси: яширин кечиб, хавфли тус олади

Бутун жаҳонда миллионлаб инсонларнинг умрига зомин бўлаётган, кўплаб оилаларнинг тинчлигини бузаётган ва шу билан биргаликда дунёдаги давлатлар иқтисодига катта зарар етказаётган ОИВ инфекцияси ўзининг оқибатлари билан инсониятнинг энг долзарб муаммоси бўлиб қолмоқда. Ер юзида ушбу касаллик билан яшаётган одамлар сони 34 миллионни ташкил этади, бир кунда тахминан 7400 нафар одам бу касалликни юқтириб олмоқда.

Davomini o‘qish